HOE KAN MEN OVER VERSLAVING DENKEN?
  1. De opvatting in vroeger eeuwen dat verslaving een ondeugd was, een zonde, die via religieuze praktijken moest worden aangepakt.
  2. Het ziekte model van de 20ste eeuw.
  3. Het Freudiaanse model, waarin sprake is van fixaties uit de hele vroege jeugd, die nog doorgewerkt moeten worden wil genezing mogelijk zijn.
  4. Het gedragsmatige model, waarbij het gaat om aangeleerd gedrag dat weer afgeleerd moet worden
  5. Het gezinstherapeutische model, waarbij het probleem ligt in de interacties tussen familieleden die geherstructureerd moeten worden.
  6. Het sociale model, dat ervan uitgaat dat verslaving een gevolg is van schadelijke maatschappijstructuren.
  7. Het systeemtheoretische model, waarbij men aanneemt dat communicatiestoornissen tussen de client en de totale maatschappelijke omgeving een sleutelrol spelen.
  8. Het psychiatrische model, waarin stoffen gebruikt worden als zelfmedicatie voor ziektebeelden als depressie en angststoornissen.
    Etc. etc. 

Ieder van deze modellen heeft vanzelfsprekend ook eigen oplossingsstrategie? Er zouden niet zoveel verschillende modellen bestaan als het om een simpel verschijnsel ging. Er zijn tenslotte betrekkelijk weinig visies op het probleem van een gebroken been. 

Waarom zijn er dan over verslaving zoveel? Wel, voornamelijk omdat het eigenlijk om een volstrekt onbegrijpelijk fenomeen gaat. En dan gaat het niet over de verschijnselen van tolerantie en afkicken en zo. Die zijn nog wel te volgen.

Nee, wat veel moeilijker voor te stellen is, is het fenomeen van de terugval, en dat is ook wat behandeling noodzakelijk maakt.  Als de afkick het probleem was hadden we aan een paar Detoxjes in Nederland genoeg voor het hele verslavingsprobleem.

DE TERUGVAL.

Het blijft heel moeilijk te begrijpen: iemand is verslaafd, kickt af en ziet een en ander aan realiteit onder ogen. Geen aangename realiteit. Dat het een tijd duurt voordat iemand zich realiseert dat de verslaving de bron van het meeste kwaad is weet iedere hulpverlener wel. Maar veel clienten weten dat op een gegeven moment drommels goed.

Ze weten wat er op het spel staat, ze weten wat er gaat gebeuren als ze terugvallen en wat ze zichzelf aandoen, en toch gebeurt het. Werkgevers hebben een laatste kans gegeven, een huwelijk of relatie loopt gevaar, contact met kinderen staat op het spel, en de client gaat toch drinken of gebruiken. Er is geen sprake meer van onthoudingsverschijnselen, zodat een client wel moet gebruiken, maar toch doet hij het weer. 

Nu kun je zeggen dat verslaafden gewoon gestoord zijn, of ziek, maar daar blijkt in het dagelijks leven niets van. Je kunt ook zeggen dat verslaafden gewoon slappelingen zijn, geen ruggengraat hebben. Echter, iedereen die ziet hoe lang drugverslaafden zich weten te handhaven in een vijandige drugsscene, en hoe lang alcoholisten het volhouden om met een uit de hand lopende verslaving toch door te functioneren, die kan moeilijk waarmaken dat mensen met een verslaving niet over doorzettingsvermogen zouden beschikken.

Geen wonder dat er zoveel modellen bestaan om dit mysterieuze verschijnsel te kunnen verklaren, en zoveel therapiesoorten om het te bestrijden.

-------------------------------------------------------------




DE CIRKELS
 

Prof. van Dijk uit Groningen heeft op een gegeven moment zijn model van de Cirkels opgesteld. Dit model geeft althans een begin van een mogelijkheid om iets te gaan begrijpen 
Er zijn vier Cirkels, of eigenlijk vijf. In het midden bevindt zich de cirkel van de 'stof'; van de stof of handeling waaraan men verslaafd is of dreigt te raken. Er omheen draaien een lichamelijke, een farmacologische, een psychische en een sociale cirkel. De sociale cirkel heeft dan in onze visie nog een extra cirkeltje dat het eigen proces van mensen in de omgeving weergeeft.

DE LICHAMELIJKE CIRKEL 

Als men een verslavende stof gebruikt, dan heeft dat invloed op het menselijk lichaam. Het gevolg is klachten, of zelfs ernstige ziekten.
Alcohol geeft over het algemeen een ernstiger lichamelijk beeld dan drugs of tranquillizers, maar het gaat niet eens zozeer over de ziekten, maar over de klachten.

DE FARMACOLOGISCHE CIRKEL 

Van Dijk bedoelt hiermee de technische kant van verslaving, met verschijnselen als tolerantie, abstinentie, en vooral, bovenal, controleverlies.

Natuurlijk is men geneigd door te gebruiken als men bij stoppen ziek wordt. Maar deze effecten zijn niet zo heel belangrijk. Vrijwel iedere verslaafde stopt wel eens een tijdje, kickt wel eens af, maar begint uiteindelijk weer. Dan treedt het beruchte 'controleverlies' op. Meestal niet gelijk, niet de eerste keer. Men probeert een klein beetje en het gaat goed. Als een beetje kan, kan een beetje meer ook, en dan komt de zaak opeens in stroomversnelling

DE PSYCHISCHE CIRKEL 

Dit zijn er eigenlijk twee: een psychiatrische en een psychologische.
Eerst de psychiatrische.
Psychotrope stoffen veroorzaken psychiatrische ziektebeelden. Alcohol veroorzaakt angststoornissen, depressies en psychotische verschijnselen, opiaten en tranquillizers depressies, cocale angststoornissen enz. enz.

Lang niet altijd heeft de gebruiker door dat dit soort klachten door het gebruik worden veroorzaakt. Veel alcoholisten vinden dat ze echt pas zijn gaan drinken toen ze depressief werden. De familie ziet dat meestal anders, maar de cliént gaat op zoek naar een dokter die met antidepressiva en andere pillen de depressie kan genezen, zodat men dan zal kunnen stoppen met teveel drinken. Dit werkt nooit! Zolang men te veel blijft drinken blijft de depressie, al slikt men zich een ongeluk. Meer pillen, andere medicijnen, etc.

DE SOCIALE CIRKEL

Dit is een buitengewoon belangrijke Cirkel. Het gebruik van psychotrope stoffen levert sociale problemen op. Met drugs gaat het meer om zware gezinsproblemen, financile drama's, en justitile moeilijkheden door verwervingscriminaliteit; bij alcohol vaker om werkmoeilijkheoen. botsingen met de partner, en problemen met justitie in de zin van agressieve delicten en rijden onder invloed.
Tranquillizers veroorzaken een stilstand in de ontwikkeling van emotionele contacten, verarming van het sociale bestaan en gezinsproblemen omdat anderen er genoeg van krijgen met een zombie samen te leven. Maar in alle gevallen is de Cirkel krachtig; een mens is een sociaal wezen en relaties met andere exemplaren van de soort zijn voor sociale wezens van levensbelang.

Uitgaande van deze visie kan verslaving dus gezien worden als een proces dat op meerdere gebieden van het bestaan zaken uit evenwicht brengt. 
Dit is een vrij specifieke manier van kijken. Het is heel iets anders bijvoorbeeld dan het idee dat verslaafden doorgaan met gebruiken om diepliggende problemen te verdringen. In dit laatste geval zou men namelijk op zoek moeten gaan naar de onderliggende problematiek, die men dan moet behandelen voor de verslaving aangepakt kan worden. In het model van de Cirkels kan dit zinloos zijn.
Immers, er hoeft helemaal geen diepliggende persoonlijke problematiek aanwezig te zijn om verslaafd te raken. Hier is ook wel iets van aangetoond: vervolgt men een grote groep studenten gedurende hun leven, dan wordt een aantal alcoholist, maar wie dat worden, valt op hun twintigste nog niet vast te stellen, hoe goed ze ook worden onderzocht op iedere denkbare psychische en sociale problematiek. Hebben ze eenmaal een tijd gedronken, ja, dan rijzen de psychosociale problemen van alle kanten de pan uit, maar dit volgde dan op de verslaving en ging er niet aan vooraf.

lees meer
-------------------------------------------------------------
Top